İSLAMİYETTEN ÖNCEKİ TÜRK EDEBİYATININ YAZILI ÜRÜNLERİ

1) YENİSEY YAZITLARI: ( 7. Yüzyıl )

Yazı sahibinin bu dünyaya doymadan ayrıldığını samimi bir dille anlattığı görülür.

Yazıtları ilk olarak ele alıp inceleyen Finli bilim adamı Heikel‘ dir.

Göktürk harfleriyle yazılmıştır.

Edebi değeri yoktur.

2) KÖKTÜRK YAZITLARI / ORHUN KİTABELERİ: ( 8. Yüzyıl )

Yazıtlarda Çinlilere karşı bağımsızlık savaşı yapan, Türk bütünlüğünü yeniden kurmak için içte ve dışta savaşan Göktürklerin hikâyesi anlatılır.

Türk dili ve edebiyatının edebi değer taşıyan ilk yazılı belgeleridirler.
*Doğu Göktürklerine aittirler.
*Vezir Tonyukuk(725), Kültigin (732), Bilge Kağan(735) adına dikilmişlerdir.
*Yollug Tigin adlı bir yazar tarafından  yazılmışlardır.
*Türk hakanlarının Göktürkleri nasıl birleştirdiklerini, devleti nasıl idare ettiklerini, gelecek kuşakların ne yapmaları gerektiğini anlatan bir NUTUK (= SÖYLEV ) tur.
* Aslında birer mezar taşı ( balbal / bengü taş ) olarak tasarlanmışlardır.
* Taşların üç tarafı 38 harfli Göktürk alfabesiyle bir tarafı da Çince yazılmıştır.
* Eserler şu an Moğolistan sınırları içindedir.
* 1900′ lü yılların başında Strahlanberk tarafından bulunmuş, Danimarkalı Wilhelm Thomsen tarafından okunmuşlardır.

3) IRK BİTİG ( FAL KİTABI ): Göktürk yazısıyla yazılmış bir fal kitabıdır.

4) ALTUN YARUK: “Kutsal Işık” anlamına gelen bu kitap Budizm’in kutsal kitabının Uygurcaya tercümesidir.

5) PRENS KALYANAMKARA ve PAPAMKARA HİKÂYESİ: ( İyi Düşünceli Şehzade ile Kötü Düşünceli Şehzade): Budizm’e ait bir menkıbenin hikâyesidir.

6) SEKİZ YÜKMEK: Çinceden çevrilen “Sekiz Yükmek” te Budizm’e ait dinî – ahlâki inanışlar ve bazı pratik bilgiler vardır.


7) Uygurların ayrıca “KÖKÜNÇ” denilen ilkel tiyatro eserleri de vardır. 14 harfli Uygur Alfabesiyle yazılmıştır.