İLK DEVİR (İSLAMİYET ÖNCESİ ) TÜRK EDEBİYATI ( Test – 1)

S.1. Aşağıdaki destanlardan hangisi Saka Türklerine aittir?

A) Oğuz Kağan Destanı   
B) Bozkurt Destanı  
C) Türeyiş Destanı        
D) Timur Destanı       
E) Alp Er Tunga Destanı

S. 2. Aşağıdakilerden hangisi sözlü Türk edebiyatının özellikleri arasında yer almaz?

A) Ürünler anonimdir.
B) Dil, yabancı etkilerden uzaktır.
C) Genellikle yarım kafiye kullanılır.
D) Ölçü, hece ölçüsüdür.       
E) Bütün güzelliğine değil, parça güzelliğine önem verilir.

S. 3. Aşağıdakilerden hangisi, “ağıt” ın İslamiyet Öncesi Türk edebiyatındaki karşılığıdır?

A) Sav     B) Koşuk     C) Sagu      D) Destan     E) Mersiye

S. 4. Aşağıdakilerden hangisi Türk destanlarından biri değildir?

A) Kaybolmuş Cennet      
B) Alp Er Tunga                 
C) Göç
D) Manas         
E) Battal Gazi Destanı

Alp Er Tunga öldi mü   
Issız ajun kaldı mı
Ödlek öcün aldı mı
İmdi yürek yırtılır
S.5. Yukarıdaki dörtlük, sözlü dönem ürünlerinin hangisinden alınmış olabilir?

A) Sagu     B) Sav     C) Destan     D) Koşuk   E) Koşma

S.6. “Eski Türk tarihine ait ilk yazılı belgelerimizdir. Devleti yönetenlerin ağzından yazılmıştır. Göktürk Devleti’nin ikinci dönemini aydınlatır.”

Bu parçada özellikleri verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

A) Muhakemetü’l – Lügateyn     
B) Kutadgu Bilig                 
C) Orhun Yazıtları       
D) Atebetü’l Hakayık          
E) Divanı Hikmet

S. 7. Aşağıdaki yargılardan hangisinde bir bilgi yanlışlığı vardır?

A) Dede Korkut Hikayeleri, destan geleneğinden halk öykücülüğüne geçişin ilk izlerini taşır.
B) Manas Destanı Kırgızlara aittir.
C) Türkü, mani, koşma, destan anonim ürünlerdir.
D) Halk edebyatında nazım birimi dörtlüktür.
E) Divan şiirinde bireysel konulara daha çok yer verilir.

S. 8. Aşağıdakilerden hangisinde doğal destanlar bir arada verilmiştir?

A) Gılgamış – Kalevala – İlahi Komedya
B) İliada ve Odysseia – Manas – Üç Şehitler Destanı
C) Çılgın Orlando – Mahabarata – Cid
D) Şehname – Şinto – Gılgamış
E) Aeneis – Ramayana – Ergenekon

S. 9. Aşağıdaki destanlardan hangisi Kırgızlara aittir?

A) Şu Destanı            C) Şehname
B) Manas Destanı     D) Göç Destanı     E) Türeyiş Destanı

S.10. “Sagu” nun Divan edebiyatındaki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A)Sagu   B)Mesnevi   C)Gazel   D)Mersiye   E) Murabba

S.11. Eski Türklerde, göğün sahibi anlamına gelen “Göktanrı”ya inanılıyordu. Önemli günlerde sığır, şölen denilen ziyafetler düzenleniyor, yuğ denilen törenler yapılıyor; bu toplantılarda “koşuk, sagu” denen şiirler kopuz eşliğinde söyleniyordu. Kam, baksı, şaman ve ozan denen bilge kişiler, törenleri yönetiyor; toplumda dayanışma ve kültürel canlılık sağlanıyordu. Bu bilge kişiler aynı zamanda doktor, müzisyen, din adamı ve şairdiler.

Bu parçada eski Türklerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

A) Kendilerine özgü geleneklerinin olmasına
B) Şiirlerinde, sözün ezgiyle birlikte dile getirilmesine
C) Sözlü edebiyatın yazılı edebiyattan daha çok önemsenmesine
D) Sanatçıların saygın kişiler olmalarına
E) Sanatı yaşamın bir parçası olarak görmelerine

S.12. Kopuz (çalgı), koşuk (aşk, doğa şiirleri), sagu (yas şiirleri), sığır (av törenleri), şölen (eğlenceler)…

Bu terimlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Anonim halk edebiyatı kavramlarıdır.
B) Göktürk Yazıtları’nda yer almışlardır.
C) Dede Korkut Hikâyeleri’nde geçmektedir.
D) Anadolu’daki sözlü edebiyatla ilgilidir.
E) İslamlık öncesi sözlü edebiyat terimleridir.

S.13. İslamiyet öncesi sözlü Türk edebiyatı ürünleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Halkı eğitmeyi amaçlayan özlü sözlere atasözü denmiştir.
B) Şiirler hece ölçüsüyle söylenmiştir.
C) Nazım birimi olarak dörtlük kullanılmıştır.
D) Aşka ve doğaya özgü duygular koşuklarda dile getirilmiştir.
E) Ölen kişilerin ardından sagular söylenmiştir.

S.14. Türk edebiyatının her döneminde görülen ve toplumda iz bırakmış kişilerin ölümünden duyulan üzüntüyü dile getiren şiir türünün sözlü edebiyat dönemindeki adı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sav    B) Sagu    C) Ağıt      D) Destan      E) Koşuk

S.15. Kar buz kamug erüşdi                Kar bütün eridi
         Taglar suvı akışdı                         Dağların suyu aktı
         Kökşin bulut örüşdi                     Mavi bulut belirdi
         Kayguk bolup öğrişür                  Kayık gibi sallanır

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) 7′li hece ölçüsü kullanılmıştır.
B) Lirik özellikler taşımaktadır.
C) Kendine özgü uyak düzeni vardır.
D) Bir sagudan alınmıştır.
E) Dili arı bir Türkçedir.

Yıglap udu artadım             Arkasından çok ağladım
Bağrım başım kartadım     Bağrımdaki yara deşildi
Kaçmış kutug irtedim         Benden kaçan mutluluğu aradım
Yağmur gibi kan saçar        Gözüm yağmur gibi kanlı yaş döküyor

S.16.  Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Hece ölçüsüyle söylenmiştir.    
B) Bir koşuktan alınmıştır.             
C) İlk üç dize kendi arasında uyaklıdır.
D) Sözlü edebiyat dönemi ürünlerindendir.
E) Ölüm acısı üzerine söylenmiştir.

S.17. Aşağıdakilerden hangisi masal ve destanın ortak özelliklerinden değildir?

A) Söyleyeninin belli olmaması
B) Olay ve kişilerin doğaüstü nitelikler taşıması
C) Halk dilinin özelliklerini taşıması
D) Kaynağının tarihe dayanması
E) Sözlü edebiyat ürünü olması

S.18. Aşağıdakilerden hangisi destan türünün özelliklerinden değildir?

A) Epik şiir özelliği taşır.
B) Kahramanları olağanüstü kişilerdir.
C) Ozanı, söyleyeni bellidir.
D) Tarihteki bir olaya dayalı olarak yaratılır.
E) Manzum olarak söylenir.

S. 19. Aşağıdaki Türk destanlarından hangisi İslamlığa geçişten sonraki dönemlere aittir?

A) Battalgazi        C) Ergenekon 
B) Bozkurt           D) Türeyiş                 E) Göç

S. 20. Ben sizlere oldum kağan
           Alalım yay ile kalkan 
           Nişan olsun bize buyan (yazgı)
           Bozkurt olsun bize uran (nara)
           Demir kargı olsun orman 
           Av yerinde yürüsün kulan (katır) 
           Daha deniz daha müren (nehir)
           Güneş bayrak, gök kurıkan (çadır)

Bu dizelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Bir kağanın halkına verdiği savaş buyruğudur.
B) Bir destandan alınmıştır.
C) Ses ve söz uyumuna önem verilmiştir.
D) Doğaya özgü unsurlar yer almıştır.
E) Anlatımda yabancı sözcüklere başvurulmuştur.

S. 21.Aşağıdakilerin hangisinde yalnız İslamlık öncesi Türk destanları yer almıştır?

A) Oğuz Kağan, Alp Er Tunga, Türeyiş
B) Şu, Şehname, Ergenekon
C) ilyada, Bozkurt, Ramayana
D) Köroğlu, Türeyiş, Göç
E) Bozkurt, Kalavela, Alp Er Tunga

S.22. Aşağıdakilerin hangisinde destanın konusu yanlış verilmiştir?

A) Alp Er Tunga: Alp Er Tunga’nın İranlılarla yaptığı savaşlar
B) Oğuz Kağan: Hun hükümdarı Mete’nin yiğitlikleri, Türk birliğini kurması
C) Göç: Uygurların Ergenekon’dan çıkıp kendilerine yeni yerleşim yeri aramaları
D) Türeyiş: Uygur hakanının kızlarının evliliğinden “Dokuz Oğuz” ve “On Uygur” boylarının oluşması
E) Bozkurt: Göktürklerin dişi bir kurttan türeyip çoğalması

S.23. Aşağıdakilerin hangisinde Türk destanlarının tarihsel sıralaması doğru verilmiştir?

A) Alp Er Tunga – Bozkurt – Oğuz Kağan – Göç
B) Oğuz Kağan – Alp Er Tunga – Göç -Ergenekon
C) Şu – Göç – Türeyiş – Oğuz Kağan
D) Şu – Oğuz Kağan – Bozkurt – Türeyiş
E) Oğuz Kağan – Şu – Bozkurt – Türeyiş

S.24. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi yazılı edebiyatın özelliklerinden değildir?

A) Bu dönem, 8. ve 10. yüzyıllar arasında ortaya konan ürünleri kapsar.
B) Göktürk ve Uygur yazısı olmak üzere iki tür yazı kullanılmıştır.
C) Türk tarihinin ilk yazılı belgeleri olan Göktürk Yazıtları bu döneme aittir.
D) Bu dönem eserlerin dil ve tarih araştırmaları için belge niteliği taşır.
E) Yapıtlarda yabancı kökenli sözcükler de kullanılmıştır.

S.25. (I) Orhun Kitabeleri, Uygurların tarihini aydınlatma yönünden büyük önem taşır. (II) Gerçekte bu kitabeler, bir tür mezar taşıdır. (III) Türkler, ölenlerin ardından onların yaptıklarını, başarılarını, kişiliğini öven taşlar dikerlerdi. (IV) Bu taşlara “bengi taş” adı verilmektedir. (V) Anlatımlarıyla “söylev” niteliği taşır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde yanlış bilgi verilmiştir?

A) I.        B) II.        C) III.        D) IV.         E) V.

  I. Göktürk Yazıtları, bilinen ilk Türk alfabesini günümüze taşımıştır.
 II. Sözlü ve yazılı edebiyat ürünlerinde hem dinsel hem de din dışı etkiler görülür. 
III. Göktürk Yazıtları tarih, sosyoloji, etnografya için de bir belge niteliğindedir. 
IV. Şiirler dörtlüklerle yazılmakla beraber; ikilikler ve üçlüklerle yazılan şiirler de vardır.
V. Yazılı edebiyat ürünlerinde Göktürkçe ve Uygurca olmak üzere iki lehçe              kullanılmıştır.

S.26.Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?
A) I.      B) II.      C) III.      D) IV.       E) V.

S. 27. (I) Göktürk Yazıtları, Türklerin tarihini aydınlatan ilk yazılı belgelerdir. (II) Bunlardan ilki Göktürklerin dört hakanına vezirlik yapan Bilge Tonyukuk tarafından 720 tarihinde diktirilmiştir. (III) Kültigin Yazıtı 732, Bilge Kağan Yazıtı ise 735 yılında onların ölümünden bir yıl sonra diktirilmiştir. (IV) Bunların yazarı Bilge Kağan’dır. (V) Bilge Kağan adına diktirilen yazıt söylev niteliği taşımaktadır.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?
A) I.     B) II.     C) III.     D) IV.      E) V.

S. 28. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı söz konusudur?
A) Sav: İslamlık öncesi Türk edebiyatında, atasözünün karşılığı olarak kullanılan sözlü edebiyat ürünüdür.
B) Sagu: Şölen denilen toplu ziyafetlerde ozanlar tarafından söylenen aşk ve doğa konulu şiirlerdir.
C) Destan: Yazının kullanılmadığı dönemlere özgü, kahramanlıklardan ve olağanüstü olaylardan söz eden manzum öykülerdir.
D) Koşuk: Savaş, kahramanlık, aşk ve tabiat gibi konularda söylenmiş anonim ürünlerdir. E) Şaman: Büyücülük, doktorluk, şairlik görevlerini yerine getiren saygın kimselerdir.

S.29. (I) Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin olan Orhun Yazıtları, Yolluğ Tigin tarafından taşlara kazınmıştır. (II) Bu yazıtlarda Türk devlet adamlarının millete hesap vermesi, onlarla hesaplaşması söz konusudur. (III) Göktürk alfabesiyle yazılmıştır. (IV) Bu yazıtlar üç büyük kişi adına diktirilmiş üç büyük anıttan oluşur. (V) Bu yazıtlar Türklerin İslamiyet’i kabul etmesiyle yazılmış, Müslüman Türklerin tarihimize bir armağanıdır. Bu parçada verilen numaralı cümlelerden hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A) I.     B) II.     C) III.      D) IV.      E) V.

S.30. İslamiyet öncesi Türk edebiyatında; yiğitlik, aşk, tabiat ve savaş konularında söylenen şiirlere (I)koşuk, yapılan yas törenlerine (II)yuğ, bu törenlerde söylenen şiirlere (III)sagu, öğüt verici atasözü niteliğinde olan sözlere (IV)sığır, ziyafet törenlerine de (V)şölen denirdi.
Yukarıda numaralanmış yerlerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?
A) I.      B) II.      C) III.      D) IV.      E) V.

S. 31. İslamiyet öncesi Türk edebiyatına ait birçok destan vardır. Bunlardan —- Sakalar’a; —- Hunlar’a; —- Göktürkler’e ve —- Uygur Türklerine ait destanlardır.
Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
A) Alp Er Tunga – Oğuz Kağan – Ergenekon – Göç
B) Manas – Oğuz Kağan – Köroğlu – Şu
C) Alp Er Tunga – Ergenekon – Türeyiş – Şu
D) Şu – Bozkurt – Oğuz Kağan – Türeyiş
E) Satuk Buğra Han – Köroğlu – Manas – Türeyiş

S. 32. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi döneme ait bir destan değildir?
A) Ergenekon Destanı
B) Şu Destanı
C) Manas Destanı
D) Bozkurt Destanı
E) Türeyiş Destanı

S. 33. Toplumun ortak malı olan, sözlü gelenekle günümüze gelen ve söyleyeni belli olmayan destanlara “doğal destan” denir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğal destan değildir?
A) İlyada ve Odessia
B) Kalevela
C) Ramayana ve Mahabbarata
D) Oğuz Kağan
E) Çanakkale Şehitlerine

S. 34. Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk edebiyatının “yazılı edebiyat” dönemine ait bir özellik değildir?
A) Bu dönemin en önemli ürünü Göktürk Kitabeleri’dir.
B) Bu dönemde koşuk, sagu, sav gibi türlerde ürünler verilmiştir.
C) Göktürk ve Uygur olmak üzere iki tür alfabe kullanılmıştır.
D) Bu dönemdeki Uygur yazıtlarının birçoğu Budizm ile ilgili dinsel metinlerdir.
E) Yenisey Kitabeleri de bu dönemin yazılı ürünlerindendir.

S. 35. Aşağıdakilerin hangisinde İslamiyet öncesi döneme ait türler bir arada verilmiştir? A) Koşma – Varsağı – Ağıt – Destan
B) Koşuk – Sagu – Destan – Sav
C) Koşuk – Ağıt – Sav – Destan
D) Koşma- Semai – Sagu – Sav
E) Koşuk – Semai – Varsağı – Ağıt

S. 36. Tarih öncesi devirlerden günümüze önce sözlü sonra da yazılı gelenekle gelen, bir milleti derinden etkileyen olayları anlatan ve ilk söyleyeni belli olmayan türe —- denir. Türk ve Dünya edebiyatında birçok örneği vardır. Bunlara Türklere ait —- ve yabancılara ait —- örnek verilebilir. Bu parçada boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

A) yapma destan – Gılgamış – Şehname
B) doğal destan – Genç Osman – Igor
C) yapma destan – Çanakkale Şehitlerine – Kaybolmuş Cennet
D) doğal destan – Oğuz Kağan – Kalevela
E) doğal destan – Şehname – Gılgamış

S. 37. Aşağıdakilerden hangisi, İslam öncesi Türk edebiyatı nazım türlerinin ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Dini ve tasavvufi konuları işlemek
B) Arı bir Türkçeyle söylenmiş olmak
C) Genellikle yarım kafiyeli olmak
D) Dörtlükler halinde söylenmiş olmak
E) Hece ölçüsüyle söylenmiş olmak

I. Ergenekon Destanı
II. Kalevela Destanı
III. Şu (Saka) Destanı
IV. Bozkurt Destanı
V. Şehnâme Destanı
S.38. Yukarıdaki numaralanmış destanlardan hangileri Türklere ait değildir?
A) I. ve II.             C) II. ve V.
B) II. ve III.           D) III. ve IV.            E) IV. ve V.

S. 39. (I)İslamiyet öncesi saz şairlerinin (II)sığır denilen sürek avlarında (III)kopuz eşliğinde okunan, (IV)aruz ölçüsüyle söylenen ve (V)aşk, tabiat, yiğitlik gibi konuları işleyen nazım türü koşuktur. Yukarıdaki numaralanmış yerlerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?
A) I.      B) II.      C) III.     D) IV.       E) V.

I. Milletlerin hayatını derinden etkileyen olaylar anlatılır.
II. Milli söyleyişten uzak, evrensel bir nitelik taşır.
III. Olağanüstü olay ve kişilere sıkça rastlanır.
IV. Nazım, nesir karışık olarak kaleme alınır.
V. Divan edebiyatındaki karşılığına mesnevi denir. S. 40. Yukarıda numaralı cümlelerden hangi ikisi doğal destanlar için söylenemez?
A) I. ve II.                C) II. ve IV.
B) I. ve III.               D) II. ve V.             E) IV. ve V.

Keldi esin esneyü               Rüzgar eserek geldi
Kadka tükel osnayu           Kar tipiye benzedi
Kirdi bodun kasnayu         Halk titreyerek evlere girdi
Kara bulıt kükreşür            Kara bulutlar gürlüyor
S.41. Bu dörtlük, İslamiyet öncesi Türk edebiyatı ürünlerinden hangisine örnektir?
A) Sagu     B) Destan      C) Koşuk       D) Sav       E) Koşma

I. Şinto – Japon
II. İlyada ve Odeyssia – Yunan
III. İgor – Japon
IV. Nibelungen – Alman
V. Ramayana ve Mahabbarata – İngiliz S.26.
S.42. Yukarıda verilen destan-millet eşleştirmelerinden hangileri yanlıştır?
A) I. ve III.          C) II. ve III.
B) I. ve IV.          D) III. ve V.           E) IV. ve V.

S.43. Düşmanlar tarafından yenilen Türkler, yok olma aşamasına gelmişti. Düşmanın elinden kaçabilen iki aile, yolu izi olmayan bir yere gelmiş, burada dört yüz yıl yaşayıp çoğalmış ve demir dağı eriterek buradan çıkabilmiştir. Bu destan Türklerin demiri işleyen ilk kavim olduğunu anlatması bakımından da önemlidir.
Bu parçada, hakkında bilgi verilen Türk destanı aşağıdakilerden hangisidir?S.26. 
S.26.
A) Türeyiş Destanı
B) Göç Destanı 
C) Bozkurt Destanı  
D) Ergenekon Destanı
E) Şu Destanı

S. 44. Aşağıdakilerden hangisi doğal destan’ın oluşum özelliklerinden biri değildir?

A) Toplumu derinden etkileyen bir olayın olması
B) Bu olayın toplumun katkılarıyla çeşitlenip, boyutlanması
C) Dilce yoğunlaşması, neşelenmesi; olaylarda birlikteliğin sağlanması
D) Usta bir ‘derleyici’ tarafından derlenerek yazıya geçirilmesi
E) Derleyenin olayları kişisel yeteneklerini kullanarak düzenlemesi, gerekirse yeniden        oluşturması

S. 45. “Yuğ töreninde söylenen ağıtlardır. Ölenin ardından, onun ölümünden duyulan acıları anlatmak için söylenir; çoğunlukla ölenin kahramanlıklarını, erdemlerini anlatan bu şiirde ölçü, hece ölçüsü; nazım birimi dörtlüktür.”

Yukarıda sözü edilen nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Koşuk            C) Destan
B) Sav                 D) Sagu               E) Nefes

 

 

CEVAP ANAHTARI: 1) E     2)   3) C    4) A   5) A   6) C   7) C   8) D   9) B 10) D

11) C 12) E 13) A 14) B 15) D 16) B 17) D 18) C 19) A 20) E

21) A 22) C 23) D 24) E 25) A 26) D 27) D 28) B 29) E 30) D

31) A 32) C 33) E 34) B 35) B 36) D 37) A 38) C 39) D 40) C

41) C 42) D 43) D 44) E 45) D