İLK DEVİR ( İSLAMİYETTEN ÖNCEKİ ) SÖZLÜ TÜRK EDEBİYATI ( TEST – 2 )

S. 1. ‘Sözlü edebiyat’ için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) ‘Ozan, kam, baksı, şaman’ adı verilen kişilerce ‘kopuz’ denilen çalgı eşliğinde söylendiği
B) Bu dönem ürünlerinin koşuk, sagu, sav, destanlar olduğu
C) Av törenlerinde (sığır), genel eğlencelerde (şölen), yas törenlerinde (yuğ) üretildiği
D) Yazının kullanılmadığı dönemlerden süregeldiği
E) Bu verilerin yazarının kişiselliğini yansıttığını

Alp Er Tunga öldü mi          Alp Er Tunga öldü mü
Isız ajun kaldı mu                Kötü dünya kaldı mı
Özlek öcin aldı mı                Felek öcünü aldı mı
Emdi yürek yırtılır                Şimdi yürek yırtılır

S. 2. Yukarıdaki dörtlükten, aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

A) Türünün sagu olduğu
B) Hece ölçüsüyle söylendiği
C) Sözlü ürünler dönemi özelliklerini yansıttığı
D) Arapça, Farsça sözcüklere rastlanıldığı
E) Uyak, rediften yararlanıldığı

S. 3. Aşağıdakilerden hangisi ‘doğal destan’ın özelliklerinden biri değildir?

A) Olaylar toplumsaldır.
B) Manzum, oylumlu eserlerdir.
C) Yer, zaman, olay bütünselliği içinde öykülenirler.
D) Kişiler, çoğunlukla gerçek kişilerdir.
E) Destan zamanı, masal zamanı gibi belirsizdir.

S. 4. “Sevgi, doğa, yiğitlik gibi konuların işlendiği şiirlerdir. Törenlerde kopuz eşliğinde söylenir. Dörtlüklerden oluşur. Hece ölçüsünün kullanıldığı bu şiirler, koşmayı andırır.”

Yukarıda sözü edilen şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

A) Sagu     B) Koşuk     C) Sav      D) Destan      E) Deme

S. 5. “Göktürk yazıtları” için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Bu yazıtlar edebiyat kadar tarih, sosyoloji, etnografya için de önemlidir.
B) Göktürk yazıtları, ilk yazılı ürünler olarak değerlendirilir.
C) Yazıtlarda ‘söylev’ özellikleri daha belirgindir.
D) Uygur lehçesinin, tüm incelikleri görülür yazıtlarda.
E) Türklerin o günkü yaşamını yaratan canlı belgelerdir.

S. 6. “Türk lehçeleri”yle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğru değildir?

A) IX. yüzyıldan başlayan Uygur egemenliği Göktürkçe’yi Uygurca’ya dönüştürür.
B) Türkçe’nin farklılaşması Göktürkler zamanında olur.
C) İlk müslüman Türk devleti Karahanlılar, Hakaniye lehçesini kullanır.
D) İlk islami eserler Hakaniyece verilir.
E) Hakaniye Lehçesi, on dördüncü yüzyıldan sonra Çağatay Lehçesi adını alır.

S. 7. Türklerin kullandıkları alfabelerle ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğru değildir?

A) Göktürk alfabesi, ilk ulusal alfabedir.
B) Sağdan sola, yukarıdan aşağıya yazılır.
C) Yerini sonradan Arap alfabesine bırakır.
D) Otuz sekiz harfli Göktürk alfabesi oldukça kullanışlıdır.
E) Hayvanlara vurulan damgalardan esinlenerek oluşturulduğu sanılmaktadır.

S. 8. Oluşumunu halen sürdürmekte olan destanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Oğuz Kağan         C) Manas
B) Kalevala               D) Çılgın Orlando          E) Ramayana

S. 9. ‘Türk destanları, konuları’ eşleştirilmesi, aşağıdakilerin hangisinde doğru değildir?

A) Alp er Tunga: Alp Er Tunga’nın halkıyla Çin’e göçü
B) Oğuz Kağan: Hun hükümdarı Mete Han’ın yaşamı
C) Şu: Makedonya kralı İskender’le Şu’nun savaşları
D) Bozkurt: Türklerin dişi bir kurttan türeyişi
E) Ergenekon: Ergenekon’da çoğalan Türklerin dağı eritip çıkmaları

S. 10. ‘Doğal destan’ için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Zaman, oluşum sürecindeki özelliklerini koruyamaz, değişir.
B) Olayın geçtiği coğrafya, yeryüzü biçimlerinden yaklaşık olarak çıkarılabilir.
C) Destan dili, o dilin geçirdiği aşamaları saptamada önemli bir araçtır.
D) Destan anlatımı çoğunlukla renksiz, cansızdır.
E) Ulusal bilincin önemli kaynaklarıdır.

S. 11. ‘Göktürk Yazıtları’ için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) İlkinde, Tonyukuk’un kendi çağını anıyı andıran bir anlatımla verdiği
B) On biri sessiz, üçü sesli on dört harfli Uygur alfabesiyle yazıldığı
C) Kül Tigin anıtının dilinin zenginliği, anlatımının ustalığı ve inceliğiyle dikkati çektiği
D) Yarı söylev niteliğinde olan Bilge Kağan anıtının ilk tarih, anı, söylev örneği sayıldığı
E) 1893′te Danimarkalı bilgin Thomsen tarafından okunarak bilim ve sanata kazandırıldığı

S.12. Türklerin kullandıkları ‘alfabeler’ için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Göktürk alfabesinden sonra Uygur alfabesinin kullanıldığı
B) Uygur alfabesiyle daha çok dinsel metinlerin yazıldığı
C) İslamiyetin benimsenmesiyle Arap alfabesine geçildiği
D) Cumhuriyetle birlikte Arap alfabesinin yerini Latin alfabesinin aldığı
E) İlk İslami ürünlerin Uygur alfabesiyle yazıldığı

S.13. ‘Göktürk yazıtları’ için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Türklerin dil, din, yaşam biçimlerini yenilemek zorunda kalışlarını vurguladıkları
B) Ulusal birliğe verilen önemi yansıttıkları
C) Türklerin komşularıyla ilişkilerin önemli birer belgeleri oldukları
D) Türklerin yaşamını, toplumsal öbekleri verdikleri
E) Dilini, kültürünü korumayan toplumların nasıl yok olduklarını belgeledikleri

S.16. ‘Göç’ destanı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Uygur destanı olduğu
B) Kansu eyaletinde, Doğu Türkeli’ne yapılan göçü anlattığı
C) Beş Balığ kentinin kurulmasına değinildiği
D) Türklerin toprağa verdikleri önemi vurguladığı
E) Uygur – İran savaşlarını konu edindiği

S.15. Aşağıdaki yapma destan’lardan hangisi bir başka ozanındır?

A) Sakarya Meydan Savaşı
B) Üç Şehitler Destanı
C) Yedi Mehmetler Destanı
D) Çanakkale Destanı
E) İnönüler

S.16. Türklerin baştan beri kullandıkları, alfabeler, tarih sırasıyla aşağıdakilerin
hangisinde verilmiştir?

A) Göktürk – Uygur – Arap – Latin
B) Uygur – Göktürk – Arap – Latin
C) Uygur – Arap – Göktürk – Latin
D) Göktürk – Arap – Uygur – Latin
E) Göktürk – Uygur – Latin – Arap

S17. Aşağıdaki dizilerden hangisi, yalnızca ‘yapma’ destanları kapsamaktadır?

A) Gılgamış – Şehname – İlyada – Kaybolmuş Cennet
B) Odessia – Kalevala – Kurtarılmış Kudüs – Niebelungen
C) Mahabharata – Sid – Çılgın Orlando – Şu
D) Çılgın Orlando – Kurtarılmış Kudüs – Henriade – Kaybolmuş Cennet
E) Şehname – Şu – Henriade – Cid

S. 18. “Sav” için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

A) Atasözü olduğu
B) Ağıtı karşıladığı
C) Konusunun koşmayı andırdığı
D) Kahramanlıkları anlattığı
E) Bir şiir türü olduğu

S. 19. Batılıların, “Türklerin İlyada’sı” olarak adlandırdıkları ………….
adlı eseri okuyorum. Sonra Yunanlıların İlyada ve Odessiea’sına başlıyorum.
Bizimkindeki “Tepegöz”ü,”Deli Dumrul”u Yunan destanlarında görüyorum.
Adları değişmiş, dünyaya bakış açıları değişmiş. Yunan destanlarındaki kişiler düşmanlarını alt ederken akıllarıyla, sezgileriyle yola çıkıyor; bizimkiler ise
Tanrı gücünden, peygamber sevgisinden güç alıyor.
Bu parçadaki boş yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A) Er Manas Destanı
B) Köroğlu Destanı
C) Danişment Gazi Hikayeleri
D) Dede Korkut Hikayeleri
E) Ergenekon Destanı

S. 20. Aşağıdakilerden hangisi sadece İslamiyetten önceki Türk destanlarına aittir?

A) Oğuz Kağan / Yaratılış / Bozkurt / Türeyiş / Satuk Buğra Han
B) Attila / Timur / Ergenekon / Göç / Alp Er Tunga
C) Maniheizmin Kabulü / Şu / Köroğlu / Cengiz-name / Siyenpi
D) Oğuz Kağan / Yaratılış / Bozkurt / Türeyiş / Alp Er Tunga
E )
Seyyid Battal Gazi / Manas / Köroğlu / Türeyiş / Danişmend Gazi.

S. 21. Aşağıdakilerden hangisi “Yapma Destan“ın özelliklerinden biri değildir?

A) Söyleyenleri bellidir.
B) Yakın tarihimizde meydana gelmiş olaylardan ortaya çıkar.
C) Çeşitli aşamalardan geçmez.( Bir çekirdek olay etrafında Oluşma – Yayılma – Derleme )
D) Destansı, epik unsurlara yer verilir.
E) Olay ağızdan ağıza aktarılır, toplumun katkısıyla çeşitlenip boyutlanır.

S.22) Aşağıdakilerden hangisi doğal destanla yapma destanın ortak özelliklerinden biri değildir?
A) Doğal dilden farklı bir dille oluşurlar.
B) Milletlerin tarihinde derin izler bırakan olaylar üzerinde oluşurlar.
C) Çeşitli aşamalardan geçerler. (Bir çekirdek olay etrafında Oluşma–Yayılma–Derleme )
D) Olağanüstü nitelikler ve kişiler vardır (mitolojik varlıklar vs.)
E) Manzumdurlar.

S. 23) Aşağıdakilerden hangisi “Doğal Destan” ın özelliklerinden biri değildir?
A) Yazının icadından önceki döneme ait düşsel, uzun, manzum yiğitlik hikâyeleridir.
B) Toplumu derinden etkileyen savaş, göç, doğal yıkımların dilden dile yayılması, toplumun katkısıyla çeşitlenip boyutlanmasından sonra usta biri tarafından yazıya geçirilir.
C) Çeşitli aşamalardan geçer. ( Bir çekirdek olay etrafında Oluşma–Yayılma–Derleme )
D) Araplar’da “esatir”, Batı’da “myth” olarak adlandırılır.
E) Söyleyenleri bellidir.

S. 24) Aşağıdakilerden hangisi sadece İslamiyet’ten Sonraki Türk Destanlarını içermektedir?

A)
Oğuz Kağan / Yaratılış / Bozkurt / Türeyiş / Satuk Buğra Han
B) Attila / Timur / Ergenekon / Göç / Alp Er Tunga
C) Maniheizmin Kabulü / Şu / Köroğlu / Cengiz-name / Siyenpi
D) Oğuz Kağan / Yaratılış / Bozkurt / Türeyiş / Alp Er Tunga
E) Seyyid Battal Gazi / Manas / Köroğlu / Cengiz – nâme / Danişmend Gazi

S. 25) Türk dünyasında Ergenekon Destanı’ndaki “demirden dağı eriterek Bozkurt’un önderliğinde Ergenekon’dan çıkış” motifinden ilhamını alan kutlama aşağıdakilerden hangisidir?

A) Nardugan   B) Nevruz    C) Şölen     D) Toy     E) Sığır

S. 26. Çinliler tarafından daha oluşum aşamasındayken derlenip yazıya geçirildiği için halkın hayal gücüyle beslenememiş, olağanüstü motiflerle zenginleşememiştir. Ortaya çıkan metin, tarihi olayları gerçekçilikle yansıtan bir belge niteliği kazanmıştır. Böylece bir bebek, adeta daha doğarken öldürülmüştür.
Yukarıdaki paragrafta bahsedilen destan aşağıdakilerden hangisidir?

A) Maniheizmin Kabulü Menkıbesi
B) Göç Destanı
C) Türeyiş Destanı
D) Siyenpi Destanı
E) Attila Destanı

 

CEVAP ANAHTARI:

1) E     2) D   3) D   4) B   5) D   6) B   7) C   8) C   9) A  10) D
 
11) B 12) B 13) E 14) E 15) A 16) A 17) D 18) A 19) D 20) D

21) E 22) C 23) E 24) E 25) 26) D