TİYATRO SORU & CEVAP  –  2

S. 1. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri doldurunuz.
a) Tiyatro salonlarında perde aralarında oyuncuların ve seyircilerin dinlenmesi için ayrılan yere… fuaye… denir.

b)
Genellikle bir nükteyle son bulan, az kişili ve yalın, şakacı bir içeriği olan oyunlara… skeç… denir.

c)
Baştan sona orkestra eşliğinde oynanan, sanat değeri yüksek sahne eserlerine … opera… denir.

d)
Yazılı metne dayanmayan, önceden hazırlanmadan, sahnede akla geliveren sözlerle oynanan oyunlara… tuluat… denir.

e)
“Meddah”,”Karagöz” ve “Orta oyunu” …halk tiyatrosu… geleneği içinde yer alır.

f)
Bolluk, sevgi, savaş, kıskançlık, yoksulluk gibi konular işlenir. …Köy seyirlik oyunu…da denilen bu oyunlar sözlü gelenek içinde yer alır. Oyunların içeriği ve yapısı, yörelere göre farklılıklar gösterebilir. Oyuncular, genellikle profesyonel değildir.

g)
Orta oyununun oynandığı yuvarlak ya da oval alana… palanga… denir.

h) Orta oyununda “yeni dünya”… ev… olarak, dükkan da… iş yeri… olarak kullanılır.

ı)
İlk defa Müslüman kadın oyuncu… Afife Jale…’nin sahneye çıkmasıyla müslüman kadınlara da sahne yolu açılmıştır.

i)
1914 yılında kurulan… Darülbedayi… sanatçı yetiştirecek, tiyatro eğitimi verecek, tiyatroyu okullaştıracak bir kurumdur. Bu kurumun başına Fransız tiyatrosunun ünlü rejisörlerinden… Andre Antoine… getirilir.

j)
Tiyatro tarihimizde sahnelenen ilk tiyatro eserini…Namık Kemal… yazmıştır. Bu eserin adı… Vatan yahut Silistre… ‘dir.

k)
I.Dönem Tanzimat Edebiyatı’nda sahne dilene dikkat edilerek sade dille tiyatro eserleri yazılmıştır; ancak Namık Kemal’in…Celaleddin-i Harzemşah… adlı eserinin dili ağırdır.

l)
Sahne oyunlarında konuşanların birbirine söyledikleri sözlerden her birine… replik denir.

m) Bir tiyatro eserinde (oyununda) oyuncuların uzun ve kesintisiz konuşmalarına…tirad… denir.

n)
Doğaüstü olayları, muhteşem dekorlar arasında gösteren, kahramanların cin, peri, dev vb. hayali varlıklar olan tiyatro eserine… feeri… denir.

o)
Jest ve mimiklerle sergilenen sözsüz oyunlara… pandomima… denir.

ö) Orta oyununda dekor;  …yeni dünya… denilen bezsiz bir paravandan ve …dükkan… denilen iki katlı bir kafesten oluşur.

p)
Karagöz perdesine… Küşteri Meydanı… da denir.

r) Tiyatro tarihimizde sahnelenen ilk tiyatro eseri… Vatan yahut Silistre…’yi Namık Kemal yazmıştır. Bu eserin teması …Vatan sevgisinin bütün sevgilerden üstün olduğu… dur.

s) I.Dönem Tanzimat Edebiyatı’nda sahne diline dikkat edilerek sade dille tiyatro eserleri yazılmıştır; ancak Namık Kemal’in …Celaleddin-i Harzemşah… adlı eserinin dili ağırdır.

ş) Tanzimat döneminde, tiyatro sahnesinde azınlık aktrislerince başlatılan oyunlu ve neşeli şarkılara… kanto … denir.

t) Trajedi sözcüğü Yunanca olup “… keçilerin türküsü”… anlamına gelir.

u) Geleneksel Türk tiyatrosunda oyun kişilikleri …tip… düzeyindedir, …karakter… boyutuna ulaşmaz.

ü) Jest ve mimiklerle sergilenen sözsüz oyunlara …pandomima… denir.

v) Tiyatro sözcüğü… Yunanca… da “seyirlik yeri anlamına gelen… teatron… ’dan türemiştir.

y) Orta oyununun son temsilcisi 1973’te kaybettiğimiz …İsmail Dümbüllü….’dür.

z) Şarkı, dans, …Söz oyunları (arzbâr)… ve … taklit… geleneksel Türk tiyatrosunun vazgeçilmez unsurlarıdır.
…………………………………………………………………………………………………..
S.2. Yerli seyirlik oyunlarımızda karşımıza çıkan “Sağır duymaz, uydurur.” atasözüyle ifade edebileceğimiz özellik nedir, buna verilen adı da ( terim ) belirtiniz?

Yerli seyirlik oyunlarda güldürü öğesi “sözlerin yanlış anlaşılmasına” dayanır. Buna “arzbar” denir.
……………………………………………………………………………………………………..
S.3. “İkisi de eski Yunan’da trajedi yazarlarıdır. Biri, tek aktöre ikinci aktörü katarak diyalogu başlatmış diğeri üçüncü aktörü katarak diyalogu zenginleştirmiş, insanın alınyazısıyla mücadelesini işlemiştir.” şeklinde tanıtabileceğimiz isimler sırasıyla kimlerdir, belirtiniz?
                              Aiskhlos  ve   Sophokles
……………………………………………………………………………………………………..
S.4.
Türk edebiyatında sahneye konulan ilk yerli oyun kimin hangi eseridir? Eserdeki kahramanların en yüksek seviyedeki ortak özellikleri nedir?
Namık Kemal / Vatan Yahut Silistre / Vatan Sevgisi, Vatanseverlik
( Vatan sevgisinin bütün sevgilerden üstün olduğu düşüncesi )
……………………………………………………………………………………………………..
S.5.
Direktör Ali Bey’in Moliere’den adaptesi olan komedi türündeki “Ayyar Hamza” adlı eserde Zuhuri Efendi’nin dolabın anahtarını uzattığı zaman parasının yerini söyleyeceğini, para kesesini uzattığı zaman da keseyi vereceğini sanıyoruz. Yanıldığımızı anlayınca da gülüyoruz.
Tiyatro eserlerinde seyircinin esere karşı ilgisinin devamını, merakının sürekli uyanık olmasını sağlayan bu türlü aldatışlara ne denir, belirtiniz?
                     Sahne darbesi
 ………………………………………………………………………………………………………
S.6. 
I. ve II. Dönem Tanzimat Tiyatrosunu sanat anlayışı, konu, dil ve anlatım, sahne tekniği gibi yönlerden karşılaştırınız.
                                            I. DÖNEM
Sanat toplum içindir.
Toplumla ilgili sosyal konular
Dil sade
“Celaleddin-i Harzemşah” adlı eser dışında sahnelenmeye uygun.

                                              II. DÖNEM
Sanat sanat içindir.
Kişisel duygulanışlar
Dil ağır
Oynanmaktan ziyade okumaya yönelik (nazım nesir karışık, hece ve aruzla dramatik şiir)
 ………………………………………………………………………………………………………….
 
“Karagöz oyunu, Osmanlı Türk toplumunun, yüzyıllarca yaşanmış sanat dallarından biridir. Tanzimat’ tan bu yana, özellikle, Cumhuriyet dönemimde yerini, Batıdan gelen sinema ve tiyatroya bırakmıştır. Bu sanat dalı, bugün bize çok uzak ve yabancı gelen İslam uygarlığı döneminde, halkın dilini inançlarını, geleneklerini, zanaatlarını, siyasal ve toplumsal olaylar karşısındaki düşünsel ve ruhsal durumlarını yansıtan zengin bir kaynaktır. Geçmişi tanımak ve öğrenmek isteyenler bu kaynağı değişik açılardan değerlendirebilirler.”
S.7.Yukarıdaki parçada Karagöz ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
       a) Toplumsal yaşamı yansıtan uzun bir geçmişi olduğuna
       b)
Günümüzde yerini başka sanat dallarının aldığına
       c) Güldürü öğelerinden yararlanılarak oluşturulduğuna 
       d)
Farklı yönlerden incelemeye uygun bir kapsamı bulunduğuna
       e)
Eski dönemler hakkında bilgi verdiğine
                       DOĞRU CEVAP: ” C ” ŞIKKI
………………………………………………………………………………………………………………..
S.8. Aşağıdakilerden hangisi “epik tiyatro” nun özelliklerinden değildir?
        a) Oyun; kalbe değil, kafaya seslenmelidir.
        b) Seyirci temsil sırasında oyuna fazla kapılmamalı, büyülenmemelidir.
        c) Olayın sahnede yaşatılması değil, anlatılması esastır.
        d) Bütün bir şehir halkının gergedan haline gelişini anlatabilmelidir.
        e) Seyirci oyunda gördüklerinin gerçek değil, oyun olduğunu unutmamalıdır.
                      DOĞRU CEVAP: ” D ” ŞIKKI
 …………………………………………………………………………………………………………………..
S.9. Aşağıdakilerden hangisi “absürd tiyatro” nun özelliklerinden değildir?
        a) Doğa ve mantık kurallarından uzaklaşmalı, acıklı şeylerde bile alay edilebilmelidir.
        b) Fikirler, bazı semboller, timsaller, rumuzlar arasından gösterilmelidir.
        c) Olaylar birbirine zincirleme bağlı değil, parça parça olmalıdır.
        d) Gelenekli tiyatroyu yok saymak, kalıplaşmış gerçeklere karşı çıkmak.
        e) Düzen yerilmeli, az olay ve sözle çok şeyler anlatılmalıdır.
                     DOĞRU CEVAP: ” C ” ŞIKKI
 …………………………………………………………………………………………………………………….
S.10.
Komedi türü tiyatronun çeşitleri nelerdir? Kısa açıklamalar da yaparak belirtiniz.
          Töre komedisi: Toplumun gülünç yönlerini işler.
          Karakter komedisi: Bir kişinin gülünç yönlerini işler.
          Entrika komedisi ( Vodvil ): Amacı sadece güldürmek olan komedilerdir.
          Feeri: Kahramanları cin, peri gibi varlıklar olan komedilerdir.
…………………………………………………………………………………………………………………….
S.11.
Klasik trajedi ve komedide görülen “Üç Birlik Kuralı” nı açıklayınız.
         Bir ana olay, 24 saatte ( bir günde ) aynı yerde geçebilecek şekilde düzenlenir.
 …………………………………………………………………………………………………………………….
S.12.
“Trajedi ve Komedi” türü tiyatro kimlerin icadıdır, niçin?
           Klasiklerin icadıdır.
           Çünkü, klasikler gerçeği tek yönlü olarak işler.
Dolayısıyla trajedide sadece gözyaşı, komedide ise sadece kahkaha vardır.
Eserlerinde değişmez tipler yaratırlar.

………………………………………………………………………………………………………………………
S.13.
“Dram” türü tiyatro kimlerin icadıdır, niçin?
            Romantiklerin icadıdır.
Çünkü, romantikler gerçeği tek yönlü olarak ele almaz; iyi–kötü, güzel–çirkin gibi karşıtlıklardan yararlanarak işlerler.
Dramda kahkaha ve gözyaşı bir arada bulunur.
 ……………………………………………………………………………………………………………………….
S.14.
Türk tiyatrosundaki belli başlı gelenekler nelerdir?
           TÜRK TİYATROSUNDA GELENEKLER:
A. GELENEKSEL TÜRK TİYATROSU:
I. Köylü Tiyatrosu Geleneği:
a) Köy seyirlik oyunları
II. Türk Halk Tiyatrosu Geleneği
a) Kukla
b) Meddah
c) Karagöz oyunu
d) Orta oyunu
B. MODERN TİYATRO GELENEĞİ:
III. Batı tiyatrosu geleneği:
a) Trajedi
b) Komedi
c) Dram
d) Müzikli tiyatro
………………………………………………………………………………………………………………………….
S.15. “Karagöz” ve “Ortaoyunu”nun  bölümlerini belirtiniz.
1. Mukaddime ( Ön söz )
2. Muhavere    ( Söyleşme )
3. Fasıl ( Asıl oyunun oynandığı bölüm )
4. Bitiş ( Seyirciden olası hatalar için özür dilenir. Oyundan alınacak ders belirtilir. Bir sonraki oyunun adı ve oynanacağı yer seyirciye duyurulur.)
………………………………………………………………………………………………………………………….
S.16. 
Aşağıda verilen eserleri yazarlarını da belirterek edebiyatımızda ilkler noktasında değerlendiriniz.
          a) Hikâye- i Acibe ve Havadis- i Garibe- i Keşfger Ahmet:
Türk Edebiyatında ilk tiyatro eseri / İskerleç
          b) Şair Evlenmesi: Türk Edebiyatında ( Tanzimat Dönemi ) batılı anlamda ilk tiyatro. / Şinasi
          c) Sergüzeşt- i Perviz: Edebiyatımızda ilk trajedi ve manzum tiyatro. Tanzimat Döneminin, Şinasi’ den sonra 2. tiyatro eseri / Ali Haydar
          d) Hikâye- i İbrahim Paşa ve İbrahim- i Gülşeni: Tanzimat döneminin ilk tiyatro eseri / Hayrullah Efendi
          e) Vatan yahut Silistre: Türk Edebiyatında sahnelenen ilk tiyatro eseri. / Namık Kemal
          f) Eşber: Aruzla yazılan ilk manzum oyun. / Abdülhak Hamit Tarhan
          g) Finten: Avrupa’daki yaşayışı ayrıntılarıyla veren, yabancı bir ülkede, yabancı kahramanlar arasında geçen bir macerayı
anlatan ilk tiyatro eserimiz / Abdülhak Hamit Tarhan
          h) Nesteren: Hece ölçüsüyle yazılan ilk manzum tiyatro eseri. /Abdülhak Hamit Tarhan
…………………………………………………………………………………………………………………………….
S.17. Trajedi türünün özelliklerini belirtiniz.
a) Hayatın acıklı yönleri işlenir.
b) Konu tarihten ve mitolojiden alınır.
c) Kahramanlar kral, kraliçe, tanrılar gibi soylu ve asil kişilerdir; halktan kişilere yer verilmez.
d) Adi ve bayağı konuşmalara yer verilmez.
e) Öldürme, yaralama gibi olaylar seyirciye gösterilmez; perde gerisinde olur, içeriye bir kişi tarafında haber verilir.
f) Üç birlik kuralına uyulur.
g) Gerçek tek yönlü olarak işlenir.
h) Koroya yer verilir.
…………………………………………………………………………………………………………………………….
S.18.
Komedi türünün özelliklerini belirtiniz.
a) Hayatın gülünç yönleri işlenir.
b) Konu günlük hayattan alınır.
c) Kahramanlar toplumun her kesiminden olabilir.
d) Kahramanlar kişiliklerine uygun olarak konuşur.
e) Öldürme, yaralama gibi olaylar sahnede, seyircinin gözleri önünde olur.
f) Üç birlik kuralına uyulur.
g) Gerçek tek yönlü olarak işlenir.
h) Koroya yer verilir.
…………………………………………………………………………………………………….

S.19. 
Dram türünün özelliklerini belirtiniz.
a) Hayatın acıklı ve gülünç yönleri bir arada işlenir.
b) Kahramanlar toplumun her kesiminden olabilir.
c) Konu, günlük hayattan veya tarihin herhangi bir devrinden seçilebilir.
d)
Üç birlik kuralına uyulmaz.
e) Gerçek; iyi – kötü, güzel – çirkin gibi karşıtlıklardan yararlanılarak işlenir.
f)
Her tür olay seyircinin karşısında gerçekleştirilebilir.
…………………………………………………………………………………………………………………………….
S.20. Aşağıda verilmiş yazarların temsilcisi olduğu tiyatro türlerini belirtiniz.

RACİNE:                                     Trajedi
GOGOL:                                       Komedi
EURİPİDES:                              Trajedi
SCHİLLER:                                Dram
SOPHOKLES:                            Trajedi
MOLİERE:                                  Komedi
ARİSTOPHANES:                    Komedi
GOETHE:                                    Dram
CORNAİLLE:                             Trajedi
DİDEROT:                                  Dram
…………………………………………………………………………………………………………………………….


 HAZIRLAYAN:CEMALBERBER
ÜSKÜDAR HACI SABANCI ANADOLU LİSESİ
TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETMENİ